Kış ve Yaz Mevsimlerine Araç Hazırlama

İlk aracımı aldığım yıl kasım ayında sabah işe giderken akü beni yolda bıraktı. Yaz boyunca hiçbir sorun çıkarmayan akü, hava beş dereceye düşünce marşı çeviremedi. O gün öğrendim: araç bakımının bir de mevsimsel tarafı var. Yılda iki kez, ilkbahar ve sonbaharda yaptığım küçük bir kontrol listesiyle o günden beri yolda kalmadım. Aşağıda kendi rutinimi, yeni başlayan birinin anlayacağı sadelikte anlatıyorum.

Mevsimlik araç hazırlanması neden gerekli?

Aracın bütün sıvıları, lastikleri ve elektrik sistemi sıcaklıktan doğrudan etkilenir. Soğukta yağ kalınlaşır, akünün verebileceği akım düşer, lastik kauçuğu sertleşir. Sıcakta ise soğutma sistemi ve klima yükü tavan yapar, lastik basıncı artar, akü sıvısı daha hızlı buharlaşır. Yani aynı araç, ocak ve temmuz aylarında iki farklı makine gibi davranır. Mevsimlik araç hazırlanması dediğimiz şey, aracı geleceği bilinen bu yüke önceden hazırlamaktan başka bir şey değil.

Kışa hazırlık: adım adım

1. Aküyü test ettirin. Kış, zayıf aküyü kesinlikle affetmez. Kutup başlarındaki beyaz-mavi tuzlanmayı sıcak suyla temizleyip kuruladıktan sonra ince bir gres sürüyorum. Aküsü üç yaşını geçmişse hava soğumadan yük testi yaptırmakta fayda var; akü sağlığını kontrol etme konusunu ayrı bir yazıda daha ayrıntılı anlatıyorum.
2. Antifriz oranını ölçün. Radyatör suyu yerine uygun karışımda antifriz şart. Karışımın donma noktasını basit bir test cihazıyla ölçtürmek dakikalar sürüyor. Soğutma sıvısı seviyesi ve rengi de bu kontrolün parçası; kahverengiye dönmüş, içinde tortu olan sıvı değişmeli.
3. Lastikleri mevsime göre değerlendirin. Yedi derecenin altında yaz lastiği sertleşir, frenleme mesafesi belirgin şekilde uzar. Diş derinliği ve üretim tarihi de önemli; lastik bakımı ve değişim konusundaki temel ölçütlere göre karar veriyorum. Kış lastiğine geçtiğimde basınçları da soğuk havada tekrar ölçüyorum, çünkü sıcaklık düştükçe basınç kendiliğinden azalıyor.
4. Silecek ve cam suyu. Yazın çatlamış lastik silecekler kışın kar-tuz karışımını temizleyemez. Cam suyu haznesine mutlaka antifrizli, donmayan tip sıvı koyuyorum; içi su olan hazne donduğunda pompayı da götürüyor.
5. Fren kontrolü. Islak ve buzlu zeminde fren performansı hayat kurtarır. Balata kalınlığı, disklerdeki basamak, fren hidroliğinin rengi ve pedal hissi bakılacak dört şey. Fren hidroliği nem çektiği için birkaç yılda bir yenilenmeli.
6. Motor yağı ve filtreler. Soğukta yağın akıcılığı çok önemli, bu yüzden üreticinin önerdiği viskoziteden şaşmıyorum. Değişim zamanı yaklaşıyorsa kışın ortasını beklemek yerine sonbaharda yapıyorum. Kabin filtresi de kirliyse cam buğusu bir türlü kalkmaz; filtre değişimi buğu probleminin en ucuz çözümü.
7. Kayışlar ve hortumlar. Sertleşmiş, çatlamış aksesuar kayışı soğukta kopmaya çok daha yatkın. Motor soğukken kayış yüzeyine ve radyatör hortumlarına elle bakmak yeterli: hortum aşırı yumuşak veya taş gibi sertse zamanı gelmiş.
8. Bagaj çantası. Buz kazıyıcı, eldiven, takviye kablosu, el feneri, küçük kürek ve zincir. Bir kez ihtiyaç duyduğunuzda hepsinin parasını çıkarıyor.

Yaza hazırlık: adım adım

1. Soğutma sistemini ciddiye alın. Yazın en sık gördüğüm arıza hararet. Radyatör peteklerini basınçlı hava veya düşük basınçlı suyla önden arkaya doğru temizliyorum; böcek ve yaprak birikintisi hava akışını kesiyor. Termostat, fan devreye giriyor mu ve rezerv kabındaki seviye mutlaka kontrol listemde.
2. Klimayı test edin. Kışın az kullanılan klima, yazın ilk sıcakta üfleyemez. Soğutma zayıfsa gaz kaçağı olabilir; kötü koku varsa çoğunlukla suçlu kabin filtresi ve evaporatörde biriken nem.
3. Lastik basınçlarını sıcak asfalta göre ayarlayın. Sıcakta basınç yükselir, ama bu "eksik bırakın" demek değil. Ölçümü sabah lastikler soğukken yapıp üreticinin verdiği değere getiriyorum. Uzun yola çıkacaksam yük durumuna göre önerilen değere bakıyorum.
4. Kış lastiğinden çıkın. Kış lastiği sıcak asfaltta hızla aşınır, yol tutuşu düşer, yakıt tüketimi artar. Söktüğüm takımı kuru, güneş görmeyen bir yerde, yan yatırmadan saklıyorum.
5. Aküyü ve akışkanları unutmayın. Yaz sıcağı akünün ömrünü kıştan daha çok kısaltır. Direksiyon sıvısı, fren hidroliği ve cam suyu seviyelerine de bakıyorum; direksiyonda hidrolik sistem varsa sıvı seviyesi ve hortum sızıntısı önemli.
6. Süspansiyon ve yol kontrolü. Tatil yolu, dolu bagaj ve bozuk asfalt amortisörleri zorlar. Yağ sızdıran, aracı virajda salınmaya bırakan amortisörler yaz yolculuğundan önce değişmeli.

Sık yapılan hatalar

• Kar yağınca lastik değiştirmeye kalkmak. İlk kar gününde servislerde sıra bitmez, fiyatlar yükselir. Ben sonbaharda takvime not düşüyorum.
• Antifriz yerine su eklemek. "Bir seferlik" diye eklenen su, karışım oranını bozar ve donma riskini geri getirir.
• Motoru rölantide uzun uzun ısıtmak. Bir-iki dakika yeterli; gerisi yakıt yakmak ve motoru gereksiz yormak.
• Buzu sıcak suyla eritmek. Cam çatlar. Kazıyıcı ve çözücü sprey kullanın.